ការលូតលាស់ និងការបន្សុទ្ធគ្រីស្តាល់តេលូរីញ៉ូម 7N

ការលូតលាស់ និងការបន្សុទ្ធគ្រីស្តាល់តេលូរីញ៉ូម 7N

I. ការព្យាបាលវត្ថុធាតុដើម និងការបន្សុទ្ធបឋម

1. ​ការជ្រើសរើសវត្ថុធាតុដើម និងការកំទេច​

• ​តម្រូវការសម្ភារៈ‌៖ ប្រើរ៉ែ tellurium ឬស្លេសអាណូត (មាតិកា Te ≥5%) ល្អបំផុតគឺស្លេសអាណូតរលាយទង់ដែង (ដែលមាន Cu₂Te, Cu₂Se) ជាវត្ថុធាតុដើម។
• ​ដំណើរការព្យាបាលមុន​៖
• ការកិនរដុបដល់ទំហំភាគល្អិត ≤5mm បន្ទាប់មកដោយការកិនបាល់ដល់ ≤200 mesh;
• ការបំបែកម៉ាញេទិក (អាំងតង់ស៊ីតេដែនម៉ាញេទិក ≥0.8T) ដើម្បីយក Fe, Ni និងភាពមិនបរិសុទ្ធម៉ាញេទិកផ្សេងទៀតចេញ។
• ការបញ្ចេញពពុះ (pH=8-9, ឧបករណ៍ប្រមូលសារធាតុ xanthate) ដើម្បីបំបែក SiO₂, CuO និងភាពមិនបរិសុទ្ធដែលមិនមែនជាម៉ាញេទិកផ្សេងទៀត។
• ​ការប្រុងប្រយ័ត្នជាមុនជៀសវាងការបញ្ចូលសំណើមក្នុងអំឡុងពេលព្យាបាលមុនសើម (តម្រូវឱ្យសម្ងួតមុនពេលអាំង); គ្រប់គ្រងសំណើមព័ទ្ធជុំវិញ ≤30%។

1. ​ការដុត និងអុកស៊ីតកម្មដោយវិធីសាស្ត្រ Pyrometallurgical​

• ​ប៉ារ៉ាម៉ែត្រដំណើរការ​៖
• សីតុណ្ហភាព​អាំង​អុកស៊ីតកម្ម៖ ៣៥០–៦០០°C (ការគ្រប់គ្រង​ដំណាក់កាល៖ សីតុណ្ហភាព​ទាប​សម្រាប់​ការ​បន្សាប​ស្ពាន់ធ័រ សីតុណ្ហភាព​ខ្ពស់​សម្រាប់​អុកស៊ីតកម្ម)
• រយៈពេល​អាំង៖ ៦–៨ ម៉ោង ជាមួយ​អត្រា​លំហូរ O₂ ៥–១០ លីត្រ/នាទី;
• សារធាតុ​ប្រតិកម្ម៖ អាស៊ីត​ស៊ុលហ្វួរិក​កំហាប់ (98% H₂SO₄) សមាមាត្រ​ម៉ាស់ Te₂SO₄ = 1:1.5។
• ​ប្រតិកម្មគីមី​៖
  Cu2Te+2O2+2H2SO4 →2CuSO4+TeO2+2H2OCu2Te+2O2​+2H2​SO4​→2CuSO4​+TeO2​+2H2​O
• ​ការប្រុងប្រយ័ត្នជាមុន‌៖ គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព ≤600°C ដើម្បីការពារការហួត TeO₂ (ចំណុចរំពុះ 387°C); ព្យាបាលឧស្ម័នផ្សងជាមួយឧបករណ៍សម្អាត NaOH។

II. ការចម្រាញ់ដោយអគ្គិសនី និងការចម្រាញ់ដោយសុញ្ញកាស

1. ​ការចម្រាញ់អេឡិចត្រូ​

• ​ប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូលីត​៖
• សមាសធាតុអេឡិចត្រូលីត៖ H₂SO₄ (80–120ក្រាម/លីត្រ), TeO₂ (40–60ក្រាម/លីត្រ), សារធាតុបន្ថែម (ជែលលីន 0.1–0.3ក្រាម/លីត្រ);
• ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព៖ ៣០–៤០°C អត្រាលំហូរឈាមរត់ ១.៥–២ ម៉ែត្រគូប/ម៉ោង។
• ​ប៉ារ៉ាម៉ែត្រដំណើរការ​៖
• ដង់ស៊ីតេចរន្ត៖ 100–150 A/m², វ៉ុលកោសិកា 0.2–0.4V;
• ចន្លោះអេឡិចត្រូត៖ ៨០–១២០មម, កម្រាស់​ដាក់​កាតូត ២–៣មម/៨ម៉ោង;
• ប្រសិទ្ធភាព​នៃ​ការ​ដក​យក​ភាព​មិន​បរិសុទ្ធ៖ Cu ≤5ppm, Pb ≤1ppm។
• ​ការប្រុងប្រយ័ត្នជាមុន‌: ត្រងអេឡិចត្រូលីតជាប្រចាំ (ភាពត្រឹមត្រូវ ≤1μm); ប៉ូលាផ្ទៃអាណូតដោយមេកានិច ដើម្បីការពារការអសកម្ម។

1. ​ការចម្រាញ់ដោយម៉ាស៊ីនបូមធូលី​

• ​ប៉ារ៉ាម៉ែត្រដំណើរការ​៖
• កម្រិតសុញ្ញកាស៖ ≤1×10⁻²Pa, សីតុណ្ហភាពចម្រាញ់ 600–650°C;
• សីតុណ្ហភាពតំបន់ខាប់៖ ២០០–២៥០°C, ប្រសិទ្ធភាពខាប់ចំហាយទឹក Te ≥៩៥%;
• រយៈពេលចម្រាញ់៖ ៨–១២ ម៉ោង សមត្ថភាពផលិតបានតែមួយបាច់ ≤៥០គីឡូក្រាម។
• ​ការចែកចាយភាពមិនបរិសុទ្ធ‌: ភាពមិនបរិសុទ្ធដែលមានចំណុចរំពុះទាប (Se, S) កកកុញនៅផ្នែកខាងមុខនៃម៉ាស៊ីនកម្តៅ; ភាពមិនបរិសុទ្ធដែលមានចំណុចរំពុះខ្ពស់ (Pb, Ag) នៅតែមាននៅក្នុងសំណល់។
• ​ការប្រុងប្រយ័ត្នជាមុន‌: បូមប្រព័ន្ធបូមធូលីជាមុនដល់ ≤5×10⁻³Pa មុនពេលកំដៅ ដើម្បីការពារការកត់សុី Te។

III. ការលូតលាស់គ្រីស្តាល់ (គ្រីស្តាល់ទិសដៅ)

1. ​ការកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធឧបករណ៍​

• ​ម៉ូដែលឡដុតគ្រីស្តាល់សម្រាប់ការលូតលាស់TDR-70A/B (សមត្ថភាព 30 គីឡូក្រាម) ឬ TRDL-800 (សមត្ថភាព 60 គីឡូក្រាម)
• សម្ភារៈ​សម្រាប់​ដុត​ចង្ក្រាន៖ ក្រាហ្វីត​ភាពបរិសុទ្ធ​ខ្ពស់ (មាតិកា​ផេះ ≤5ppm) វិមាត្រ Φ300×400mm;
• វិធីសាស្ត្រកំដៅ៖ កំដៅធន់នឹងក្រាហ្វីត សីតុណ្ហភាពអតិបរមា 1200°C។

1. ​ប៉ារ៉ាម៉ែត្រដំណើរការ​

• ​ការគ្រប់គ្រងការរលាយ​៖
• សីតុណ្ហភាពរលាយ៖ ៥០០–៥២០°C ជម្រៅអាងរលាយ ៨០–១២០មម;
• ឧស្ម័នការពារ៖ Ar (ភាពបរិសុទ្ធ ≥99.999%), អត្រាលំហូរ 10–15 លីត្រ/នាទី។
• ​ប៉ារ៉ាម៉ែត្រគ្រីស្តាល់​៖
• អត្រាទាញ៖ 1–3 ម.ម/ម៉ោង ល្បឿនបង្វិលគ្រីស្តាល់ 8–12 រង្វិលក្នុងមួយនាទី;
• ជម្រាលសីតុណ្ហភាព៖ អ័ក្ស 30–50°C/សង់ទីម៉ែត្រ, រ៉ាឌីកាល់ ≤10°C/សង់ទីម៉ែត្រ;
• វិធីសាស្ត្រត្រជាក់៖ មូលដ្ឋានទង់ដែងត្រជាក់ដោយទឹក (សីតុណ្ហភាពទឹក 20–25°C) ត្រជាក់ដោយកាំរស្មីខាងលើ។

1. ​ការគ្រប់គ្រងភាពមិនបរិសុទ្ធ​

• ​ឥទ្ធិពលនៃការបែងចែកសារធាតុមិនបរិសុទ្ធដូចជា Fe, Ni (មេគុណបំបែក <0.1) កកកុញនៅព្រំដែនគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។
• ​វដ្តរលាយឡើងវិញវដ្ត៖ ៣–៥ ភាពមិនបរិសុទ្ធសរុបចុងក្រោយ ≤០.១ppm។

1. ​ការប្រុងប្រយ័ត្នជាមុន​៖

• គ្រប​ផ្ទៃ​រលាយ​ដោយ​បន្ទះ​ក្រាហ្វីត​ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​ការ​ហួត Te (អត្រា​បាត់បង់ ≤0.5%)​;
• ត្រួតពិនិត្យអង្កត់ផ្ចិតគ្រីស្តាល់ក្នុងពេលវេលាជាក់ស្តែងដោយប្រើរង្វាស់ឡាស៊ែរ (ភាពត្រឹមត្រូវ ±0.1ម.ម);
• ជៀសវាងការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាព >±2°C ដើម្បីការពារការកើនឡើងដង់ស៊ីតេនៃការផ្លាស់ទីលំនៅ (គោលដៅ ≤10³/សង់ទីម៉ែត្រការ៉េ)។

IV. ការត្រួតពិនិត្យគុណភាព និងរង្វាស់សំខាន់ៗ

V. ពិធីសារ​បរិស្ថាន និង​សុវត្ថិភាព

1. ​ការព្យាបាលឧស្ម័នផ្សង​៖

• ការដុតផ្សែង៖ បន្សាប SO₂ និង SeO₂ ជាមួយនឹងឧបករណ៍សម្អាត NaOH (pH≥10);
• ផ្សែងចេញពីការចម្រាញ់ក្នុងសុញ្ញកាស៖ បង្រួម និងទាញយកចំហាយទឹកមកវិញ; ឧស្ម័នដែលនៅសេសសល់ត្រូវបានស្រូបយកតាមរយៈកាបូនដែលបានធ្វើឱ្យសកម្ម។

1. ​ការកែច្នៃស្លេស​៖

• ស្លេសអាណូត (មាន Ag, Au): ទាញយកមកវិញតាមរយៈអ៊ីដ្រូមេតាល់រី (ប្រព័ន្ធ H₂SO₄-HCl);
• សំណល់អេឡិចត្រូលីស (ដែលមានផ្ទុក Pb, Cu): ត្រឡប់ទៅប្រព័ន្ធរលាយទង់ដែងវិញ។

1. ​វិធានការសុវត្ថិភាព​៖

• ប្រតិបត្តិករត្រូវតែពាក់ម៉ាស់ឧស្ម័ន (ចំហាយ Te មានជាតិពុល); រក្សាខ្យល់ចេញចូលដោយសម្ពាធអវិជ្ជមាន (អត្រាប្តូរខ្យល់ ≥10 វដ្ត/ម៉ោង)។

គោលការណ៍ណែនាំអំពីការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពដំណើរការ

1. ​ការសម្របខ្លួនវត្ថុធាតុដើម‌: កែតម្រូវសីតុណ្ហភាពអាំង និងសមាមាត្រអាស៊ីតដោយថាមវន្តដោយផ្អែកលើប្រភពស្លេសអាណូត (ឧទាហរណ៍ ការរលាយទង់ដែង ទល់នឹង ការរលាយសំណ);
2. ​ការផ្គូផ្គងអត្រាទាញគ្រីស្តាល់‌: កែតម្រូវល្បឿនទាញទៅតាមចរន្តរលាយ (លេខ Reynolds Re≥2000) ដើម្បីទប់ស្កាត់ការត្រជាក់ខ្លាំងតាមធម្មជាតិ។
3. ​ប្រសិទ្ធភាពថាមពល‌៖ ប្រើកំដៅតំបន់សីតុណ្ហភាពពីរ (តំបន់សំខាន់ 500°C តំបន់រង 400°C) ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថាមពលធន់នឹងក្រាហ្វីត 30%។